ભવનાથનો મેળો: નાગા સાધુઓની ‘જટા’ પાછળનું રહસ્ય, કેમ શિવના વૈરાગી સ્વરૂપનું કરે છે અનુકરણ? | Junagadh Bhavnath Mela Spiritual Mystery Behind Naga Sadhus Long hair Maha Shivratri 2026
Maha Shivratri 2026 Special, Junagadh: જૂનાગઢના ગિરનારની ગોદમાં યોજાતો ભવનાથનો મેળો એટલે ભક્તિ, ભજન અને ભોજનનો ત્રિવેણી સંગમ. આ મેળામાં દેશભરમાંથી ઉમટી પડતા નાગા સાધુઓ હંમેશા શ્રદ્ધાળુઓ માટે આકર્ષણ અને આસ્થાનું કેન્દ્ર રહ્યા છે. ભગવાન શિવના અનન્ય ભક્ત એવા આ સાધુઓનો પહેરવેશ, તેમની ભસ્મ અને ખાસ કરીને તેમની લાંબી ‘જટા’ પાછળ ગહન આધ્યાત્મિક રહસ્યો છુપાયેલા છે.
શિવના ‘વ્યોમકેશ’ સ્વરૂપનું દર્શન
નાગા સાધુઓ ભગવાન શિવને પોતાના આરાધ્ય દેવ માને છે. શાસ્ત્રોમાં શિવજીને ‘વ્યોમકેશ’ કહેવામાં આવ્યા છે, જેમની જટામાં સ્વયં ગંગાજીનો વાસ છે. સાધુઓ પોતાની જટા અને દાઢી વધારીને મહાદેવના એ જ વૈરાગી સ્વરૂપનું અનુકરણ કરે છે. આ જટા એ વાતનું પ્રમાણ છે કે સાધક હવે સંસારના તમામ બંધનો છોડીને પૂર્ણપણે ‘શિવમય’ બની ગયો છે.
શારીરિક સુંદરતાનો ત્યાગ અને પૂર્ણ વૈરાગ્ય
સામાન્ય માનવી પોતાના દેખાવને સુંદર બનાવવા માટે વાળની માવજત, તેલ કે કાંસકાનો ઉપયોગ કરે છે. પરંતુ નાગા સાધુઓ માટે જટા વધારવી એ સાંસારિક મોહ-માયાના ત્યાગનું પ્રતીક છે. તેમને શારીરિક સુંદરતામાં કોઈ રસ નથી, તેમનો શણગાર માત્ર ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષ છે.
આધ્યાત્મિક ઊર્જાનું સંરક્ષણ (યોગ અને તંત્ર વિજ્ઞાન)
યોગ શાસ્ત્ર મુજબ, મનુષ્યના માથાના ભાગમાં ‘સહસ્ત્રાર ચક્ર’ આવેલું હોય છે, જે ઊર્જાનું કેન્દ્ર છે. એવું માનવામાં આવે છે કે લાંબી જટા રાખવાથી અને તેને વ્યવસ્થિત બાંધી રાખવાથી સાધકની આધ્યાત્મિક ઊર્જા અને બ્રહ્મચર્ય શક્તિ બહાર વેડફાતી નથી. જટાની જાળવણી કરવી એ પણ એક કઠિન તપસ્યા છે, જે વર્ષોની સાધના બાદ જ શક્ય બને છે.
આ પણ વાંચો: ભવનાથના પવિત્ર મૃગી કુંડનો અદ્ભૂત ઈતિહાસ, જાણો શા માટે સાધુઓ અહીં કરે છે શાહી સ્નાન
મૃગી કુંડમાં શાહી સ્નાન અને પરંપરા
ભવનાથના મેળાના અંતિમ દિવસે જ્યારે સાધુઓ મૃગી કુંડમાં શાહી સ્નાન કરે છે, ત્યારે આ જટાઓના દર્શન અદ્ભુત હોય છે. ઘણા સાધુઓ પોતાની જટામાં ભસ્મ અને રુદ્રાક્ષ ધારણ કરે છે, જે તેમને સતત ધ્યાનસ્થ અવસ્થામાં રહેવા પ્રેરિત કરે છે. શિવ સ્વરૂપે આવતા આ સાધુઓના આશીર્વાદ લેવા માટે લાખોની મેદની ઉમટી પડે છે.
નાગા સાધુઓ માટે જટા એ માત્ર લાંબા વાળ નથી, પરંતુ શિવ પ્રત્યેની તેમની અનન્ય શ્રદ્ધા, તપસ્યા અને વૈરાગ્યનું જીવંત પ્રતીક છે.
આ પણ વાંચો: શિવભક્તો માટે સુવર્ણ અવસર: શનિ પ્રદોષ, મહા શિવરાત્રિ અને સોમવતી અમાસનો ત્રિવેણી સંગમ
