રશિયા પર નિર્ભરતા ઘટશે? જર્મની સાથે કરાર અંગે ભારતનું સૂચક નિવેદન- ‘સંરક્ષણ ખરીદી દેશ હિતથી જોડાયેલી’ | Vikram Misri Clarifies India’s Strategic Autonomy Amid German Chancellor’s Visit
Vikram Misri Defense Policy Statement : જર્મની સાથેના સંરક્ષણ કરારો અંગે ભારતના વિદેશ સચિવ વિક્રમ મિસરીએ જણાવ્યું હતું કે, ‘સંરક્ષણ ખરીદી માટે સ્થળ પસંદ કરવાની ભારતની નીતિ રાષ્ટ્રીય હિત દ્વારા નક્કી થાય છે, કોઈ ચોક્કસ વિચારધારા દ્વારા નહીં.’ આ ટિપ્પણીઓ જર્મન ચાન્સેલર ફ્રેડરિક મર્ઝની ભારત મુલાકાત દરમિયાન કરવામાં આવી હતી.
વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી સાથેની મુલાકાત દરમિયાન જર્મન ચાન્સેલરે જણાવ્યું હતું કે, સુસંરક્ષણ મુદ્દાઓ પર રશિયા પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે જર્મની ભારત સાથે વધુ નજીકથી કામ કરવા માગે છે. ભારત પહેલાથી જ જર્મનીની થિસેનક્રુપ મરીન સિસ્ટમ્સ માટે મઝાગામ ડોક શિપબિલ્ડર્સ સાથે ભાગીદારીમાં છ સબમરીન બનાવવા માટે સંભવિત ડીલ પર વાટાઘાટો કરી રહ્યું છે.
વિક્રમ મિસરીએ શું કહ્યું?
સુસંરક્ષણ નીતિ પર જર્મન ચાન્સેલરની ટિપ્પણીઓ અને અન્ય સ્ત્રોતોમાંથી આપણી સંરક્ષણ ખરીદીમાં ઘટાડા અંગે વિક્રમ મિસરીએ કહ્યું કે, ‘મને લાગે છે કે જ્યાં સુધી સુસંરક્ષણ નીતિના પાસાની વાત છે તો સંરક્ષણ અને સુસંરક્ષણ નીતિને લઈને જર્મની દ્વારા અપનાવવામાં આવેલા અભિગમના ફેરફાર વિશે હું અગાઉ વાત કરી રહ્યો હતો.’
તેમણે કહ્યું કે, ‘સંરક્ષણ ખરીદી રાષ્ટ્રીય હિતથી નક્કી થાય છે. જેમાં અનેક પરિબળો સંકળાયેલા છે. એટલે હું એમ નથી કહેતો કે, એક જગ્યાએથી ખરીદી પણ બીજી જગ્યાની ખરીદી સાથે જોડાયેલી હોય.’ ભારત હજુ પણ રશિયા સાથે સુસંરક્ષણ નીતિ પર નજીકથી કામ કરે છે, જ્યાંથી તેમના મોટાભાગના લશ્કરી સાધનો આવે છે, અને ચીન સાથે રશિયન ગેસ અને તેલના સૌથી મોટા ખરીદદારોમાંનો એક છે.
પ્રક્રિયા કોઈપણ સમયે આપણી જરૂરતને નક્કી કરે છે: મિસરી
મિસરીએ કહ્યું કે, ‘અમારી પાસે એક પ્રક્રિયા છે, જે કોઈપણ સમયે આપણી જરૂરિયાતો નક્કી કરે છે. અમે વૈશ્વિક સ્તરે જોઈએ છીએ કે શું આપણે તેને બહારથી ખરીદવા જઈ રહ્યા છીએ. જો આપણે તેને સ્થાનિક રીતે બનાવવાના નથી, તો શું આપણે તેને સૌથી અનુકૂળ રીતે ખરીદી શકીએ? મને નથી લાગતું કે એક બીજાને અસર કરે છે.’
સંરક્ષણ સહયોગ ભારત અને રશિયાની રણનીતિમાં ભાગીદારીનો એક મહત્ત્વપૂર્ણ સ્તંભ છે. વર્તમાનમાં આ બંને દેશો વચ્ચેના લશ્કરી ટેકનિકલ સહકાર કાર્યક્રમ પરના કરાર દ્વારા માર્ગદર્શન આપવામાં આવે છે. બંને પક્ષો સમયાંતરે સશસ્ત્ર દળોના કર્મચારીઓનું આદાન-પ્રદાન કરે છે અને લશ્કરી કવાયત કરે છે.
